Risico’s van crowdfunding investeringen: wat je écht moet weten voordat je begint
Crowdfunding is de afgelopen jaren enorm populair geworden. Steeds meer mensen zien het als een laagdrempelige manier om privé te investeren in bedrijven en tegelijkertijd innovatieve ideeën mogelijk te maken. Het klinkt aantrekkelijk: je steunt een ondernemer, helpt een nieuw product op de markt en kunt ondertussen een mooi rendement behalen.
Maar achter het enthousiasme schuilen ook risico’s die vaak worden onderschat. Wie wil beginnen met investeren in startups via crowdfunding moet begrijpen dat het geen spaarrekening is en ook geen veilige obligatie. Sterker nog: het kan een van de meest risicovolle manieren van investeren zijn.
In dit artikel lees je uitgebreid welke risico’s crowdfunding met zich meebrengt, hoe je ze kunt herkennen en hoe je verstandiger keuzes maakt. Zo voorkom je dat enthousiasme verandert in spijt.
Wat is crowdfunding eigenlijk?
Crowdfunding is een manier waarop bedrijven geld ophalen bij een grote groep particuliere investeerders. In plaats van één bank of investeerder die een lening verstrekt, investeren tientallen of soms duizenden mensen kleine bedragen.
Er bestaan verschillende vormen van crowdfunding:
- Leningen met rente
- Converteerbare leningen
- Aandelen kopen van een bedrijf
- Donatie of reward-based crowdfunding
Vooral equity crowdfunding – waarbij je aandelen koopt – trekt veel nieuwe investeerders. Het idee dat je mede-eigenaar kunt worden van een jong bedrijf spreekt tot de verbeelding.
Op platforms zoals:
kun je relatief eenvoudig aandelen kopen van een bedrijf zonder enorme bedragen nodig te hebben. Soms kun je al instappen vanaf 100 euro.
Dat klinkt toegankelijk, maar toegankelijk betekent niet automatisch verstandig.
Waarom crowdfunding zo aantrekkelijk lijkt
Crowdfunding heeft een bijna romantisch imago. Je investeert niet in een anoniem beursbedrijf maar in een ondernemer met een droom.
Veel mensen die beginnen met privé investeren in bedrijven doen dat via crowdfunding omdat:
- Het instapbedrag laag is
- Het leuk voelt om ondernemers te steunen
- Het rendement hoog kan zijn
- Het spannender voelt dan sparen
- Het persoonlijker is dan beleggen op de beurs
Daarnaast geeft crowdfunding vaak het gevoel dat je dicht bij het bedrijf staat. Je krijgt nieuwsbrieven, updates en soms zelfs uitnodigingen voor events. Het voelt alsof je onderdeel bent van het succes.
Maar dat gevoel kan misleidend zijn.
Het grootste risico: startups falen vaak
De belangrijkste realiteit die veel nieuwe investeerders onderschatten is simpel: de meeste startups mislukken.
Volgens diverse onderzoeken haalt slechts een klein deel van de startups winst. Veel bedrijven stoppen binnen enkele jaren omdat het product niet aanslaat, de kosten te hoog worden of omdat financiering opdroogt.
Wie bezig is met investeren in startups moet er eigenlijk vanuit gaan dat een deel van zijn investeringen volledig verloren gaat.
Dat betekent dat crowdfunding fundamenteel anders is dan:
- sparen
- obligaties
- vastgoed
- indexbeleggen
Zelfs ervaren investeerders verliezen regelmatig geld in startups.
Op de website van de Autoriteit Financiële Markten staat een duidelijke uitleg over risico’s bij crowdfunding:
https://www.afm.nl/nl-nl/consumenten/themas/producten/crowdfunding
Het is verstandig die informatie te lezen voordat je begint.
Je geld zit vaak jaren vast
Een groot verschil met beursbeleggen is dat je crowdfunding-investeringen meestal niet snel kunt verkopen.
Wanneer je aandelen koopt via een crowdfundingplatform is er meestal geen actieve markt waar je ze weer kunt verkopen. Je zit vast totdat:
- het bedrijf wordt verkocht
- het bedrijf naar de beurs gaat
- het bedrijf stopt
En dat kan makkelijk vijf tot tien jaar duren.
In die periode kun je meestal niet bij je geld. Voor veel mensen die beginnen met privé investeren in bedrijven is dat een onaangename verrassing.
Weinig spreiding betekent meer risico
Een andere valkuil is dat investeerders vaak te weinig spreiden.
Bij beursbeleggen koop je vaak tientallen of honderden bedrijven tegelijk via ETF’s. Bij crowdfunding investeer je meestal in enkele projecten.
Dat betekent dat één mislukt bedrijf een groot effect heeft op je rendement.
Stel dat je 2000 euro investeert in vier startups. Als twee daarvan failliet gaan ben je al de helft kwijt. Dan moeten de andere twee het extreem goed doen om dat goed te maken.
En dat gebeurt zelden.
Informatie is vaak onvolledig
Wanneer je aandelen koopt van een bedrijf op de beurs zijn bedrijven verplicht uitgebreide informatie te publiceren.
Bij crowdfunding ligt dat anders.
Startups geven meestal alleen:
- een pitchdeck
- financiële prognoses
- een korte bedrijfsomschrijving
Die informatie is vaak optimistisch en gebaseerd op verwachtingen in plaats van harde resultaten.
Prognoses zijn geen garanties. Een startup die verwacht om binnen drie jaar winstgevend te zijn kan daar makkelijk vijf of tien jaar over doen – als het überhaupt lukt.
Meer uitleg over hoe je bedrijfsinformatie beoordeelt vind je bijvoorbeeld hier:
https://www.investopedia.com/articles/basics/06/understandfinancialstatements.asp
Zelfs ervaren beleggers vinden het lastig om jonge bedrijven te beoordelen.
Hoge waarderingen maken winst moeilijker
Veel crowdfunding-startups hebben een relatief hoge waardering. Dat betekent dat je eigenlijk duur instapt.
Een startup kan bijvoorbeeld 2 miljoen euro waard worden geschat terwijl er nog nauwelijks omzet is.
Dat betekent dat het bedrijf enorm moet groeien voordat jouw investering echt waarde krijgt.
Wie aandelen kopen van een bedrijf serieus neemt moet beseffen dat een hoge waardering het rendement sterk kan drukken.
Zelfs als het bedrijf succesvol wordt kan de winst voor investeerders tegenvallen.
Het platform zelf is ook een risico
Veel mensen denken alleen na over het bedrijf waarin ze investeren, maar vergeten het platform.
Crowdfundingplatforms kunnen zelf ook failliet gaan of stoppen. In dat geval kan het lastiger worden om:
- informatie te ontvangen
- betalingen te krijgen
- je investering te volgen
Serieuze platforms hebben daar wel structuren voor, maar het blijft een risico dat vaak wordt vergeten.
Minder bescherming dan bij de beurs
Wie aandelen koopt op de beurs heeft te maken met strenge regelgeving.
Bij crowdfunding is de bescherming beperkter.
Je hebt vaak:
- minder stemrecht
- weinig invloed
- beperkte informatie
- weinig juridische mogelijkheden
Je bent meestal een kleine aandeelhouder zonder echte macht.
Dat betekent dat je moet vertrouwen op de oprichters en het platform.
Emotionele beslissingen zijn een groot gevaar
Crowdfunding speelt sterk in op emoties.
Een mooi verhaal, een sympathieke ondernemer of een duurzaam product kan je overtuigen om te investeren.
Maar emoties zijn een slechte basis voor financiële beslissingen.
Veel mensen die beginnen met investeren in startups maken beslissingen op gevoel in plaats van op cijfers.
Dat vergroot de kans op verlies aanzienlijk.
Verwachte rendementen zijn vaak te optimistisch
Crowdfundingcampagnes noemen vaak indrukwekkende rendementen.
Denk aan:
- 8% rente
- 15% verwacht rendement
- 10x groei
In werkelijkheid halen maar weinig investeringen zulke resultaten.
Sommige campagnes gebruiken scenario’s die theoretisch mogelijk zijn maar weinig kans hebben.
Wie privé investeren in bedrijven serieus neemt moet altijd rekenen met pessimistische scenario’s.
Gebrek aan ervaring
Veel crowdfunding-investeerders zijn beginners.
Dat maakt crowdfunding uniek. Op de beurs zitten ook professionals en institutionele beleggers.
Bij crowdfunding investeert vooral het publiek.
En dat publiek maakt vaker fouten.
Dat betekent dat prijzen en waarderingen niet altijd realistisch zijn.
Liquiditeit is extreem laag
Liquiditeit betekent hoe makkelijk je iets kunt verkopen.
Bij crowdfunding is die meestal vrijwel nul.
Zelfs als het bedrijf goed draait kun je vaak niet uitstappen.
Dat maakt crowdfunding fundamenteel anders dan aandelen op de beurs.
Hoe je risico’s kunt beperken
Crowdfunding hoeft niet per definitie een slecht idee te zijn. Maar verstandig investeren betekent realistisch zijn.
Wie serieus wil aandelen kopen van een bedrijf via crowdfunding moet zich aan een paar basisregels houden.
Investeer alleen geld dat je kunt missen. Crowdfunding moet nooit geld zijn dat je nodig hebt voor huur, hypotheek of noodsituaties.
Spreid zoveel mogelijk. Tien kleine investeringen zijn meestal veiliger dan één grote.
Lees alles wat beschikbaar is. Niet alleen de pitch, maar ook de voorwaarden.
Vergelijk waarderingen. Kijk of de prijs logisch lijkt.
Gebruik crowdfunding als aanvulling en niet als hoofdstrategie.
Voor de meeste mensen is crowdfunding geschikt voor een klein deel van de portefeuille, bijvoorbeeld 5 tot 10 procent.
Crowdfunding versus traditioneel beleggen
Veel mensen die beginnen met crowdfunding denken dat het vergelijkbaar is met beursbeleggen.
Maar dat is het niet.
Beursbeleggen draait om volwassen bedrijven met winst en geschiedenis.
Crowdfunding draait om jonge bedrijven met onzekerheid.
Wanneer je aandelen koopt op de beurs is het risico meestal lager, vooral met brede indexfondsen.
Crowdfunding hoort meer thuis in de categorie durfkapitaal.
Wanneer crowdfunding wél interessant kan zijn
Crowdfunding kan interessant zijn als je:
- interesse hebt in ondernemerschap
- lange termijn kunt wachten
- risico accepteert
- wilt leren over bedrijven
Voor sommige mensen is het vooral een leuke manier om betrokken te zijn bij innovatie.
Dan is rendement een bonus in plaats van het hoofddoel.
Realistische verwachtingen
Een gezonde verwachting bij investeren in startups is bijvoorbeeld:
- 30–50% mislukt
- 30–40% levert weinig op
- 10–20% levert winst op
- enkele uitschieters bepalen rendement
Zo werkt venture capital al tientallen jaren.
Crowdfunding volgt meestal hetzelfde patroon.
Conclusie: crowdfunding is interessant maar niet zonder risico
Crowdfunding maakt het mogelijk om op een relatief eenvoudige manier privé te investeren in bedrijven. Het opent deuren die vroeger alleen toegankelijk waren voor rijke investeerders.
Maar toegankelijk betekent niet veilig.
Wie via crowdfunding aandelen kopen van een bedrijf overweegt moet begrijpen dat risico onderdeel is van het spel. Het kan goed uitpakken, maar verlies hoort er vaak bij.
Zie crowdfunding daarom als een avontuurlijk onderdeel van je beleggingen en niet als de basis.
Wie verstandig spreidt, realistische verwachtingen heeft en kritisch blijft kan crowdfunding gebruiken als interessante aanvulling. Maar blind enthousiasme is de grootste vijand van een succesvolle investeerder.
Als je crowdfunding benadert met kennis, geduld en voorzichtigheid kan aandelen kopen in jonge bedrijven een leerzame en soms winstgevende ervaring zijn. Zonder die voorbereiding wordt het al snel een dure les.
